پیامبر اسلام و ائمه معصومین به بهداشت و سلامتی جسم توجه زیادی داشتند و مصرف مال را در این راه اسراف نمی دانستند، چنانکه عقیده داشتند آنچه در راه سلامتی بدن مصرف شود، اسراف نمی باشد. اسراف در چیزهایی است که باعث ضرر رساندن به بدن شود. در این مطلب تعدادی از توصیه های پیامبر اسلام درباره سلامتی بدن و روح را آورده ایم.

یکی از علل پیشرفت مسلمانان در پزشکی، توجه پیامبر اکرم (ص) به مسائل بهداشتی بوده است. اسلام، درباره اصول کلی پزشکی و بهداشت دستورهایی به پیروانش داده است که می‌توان از این دستورها به عنوان یکی از پایه‌های علم پزشکی اسلامی یاد کرد.

احادیثی زیادی از پیغمبر اسلام (ص) درباره سلامت، بیماری، بهداشت و مسایل دیگر مربوط به پزشکی وجود دارد. مجموعه گفته‌های پیغمبر اسلام درباره طب را بعدها نویسندگان اسلامی تدوین کردند و بر آن شرح‌ها نوشتند و این مجموعه‌ها به نام طب‌النبی معروف گردید. ائمه علیهم السلام هم روایات پزشکی زیادی را از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده اند.

پیامبر اسلام فرموده اند:

• آن که دردها را آفریده، درمان آنها را نیز آفریده است.

• هر دردی را درمانی است، پس چون دارو به درد برسد، به اذن خداوند بهبود یابد.

• خود را مداوا کنید، چراکه خداوند هیچ دردی را فرو نفرستاده، مگر آنکه برای آن درمانی نازل کرده است.

• هر کاری را چاره ای است و چاره تندرستی در دنیا چهار چیز است : کم سخن گفتن، کم خوابیدن (خواب کافی)، کم راه رفتن و کم غذا خوردن.

• روزه بگیرید تا تندرست بمانید.

• سفر کنید تا تندرست بمانید.

• سه چیز است که بدن به واسطه آن شاداب می شود و رشد می کند: بوی خوش، جامه نرم و نوشیدن عسل.

• خوردن شام را ترک نکنید، هر چند به خوردن یک عدد خرمای خشک باشد، چرا که خوردن شام، مایه نیرومندی پیر و جوان است و ترک آن مایه پیری و در هم شکستگی.

• هر کس اندوه و دغدغه اش فراوان شود، بدنش بیمار می گردد.

• کوتاه کردن ناخن ها مانع بروز درد بزرگ می شود و روزی شخص را فراوان می کند.

• هر کس به حرام درمان بجوید، خداوند در آن شفایی قرار نمی دهد.

• تا هنگامی که بدنت درد را تحمل می کند، از دارو بپرهیز و آنگاه که درد را تحمل نکرد، از دارو استفاده کن.

• هر کس سلامتی بر بدنش چیرگی دارد، مداوا نکند.

• هر کس می تواند با بیماری خود سر کند، از درمان بپرهیزد، زیرا بسا دارویی که خود ، بیماری بر جا می نهد.

توصیه های پیامبر اسلام در مورد بهداشت دهان و دندان

• چرخاندن آب در دهان، مایه آمرزش شما و باعث فرار شیطان است.

• هر کس در هر روز دو بار مسواک بزند، سنت پیامبران را استمرار بخشیده است، در برابر هر نمازى که بخواند، خداوند برایش پاداش صد رکعت مى نویسد، از فقر به غنا (و بى نیازى) درمى آید، دهانش خوش بو مى شود، حافظه اش فزونى مى یابد، فهمش استوار مى گردد، غذایش گوارش مى یابد، درد دندان هایش از میان مى رود، بیمارى از او دور مى گردد و فرشتگان به واسطه نورى که بر او مى بینند، با او دست مى دهند.

• مسواک زدن دوازده ویژگى دارد :

مایه پاکى دهان است؛ سبب خشنودى پروردگار است؛ دندان ها را سفید مى کند؛ جِرم دندان را از میان مى بَرَد؛ بَلغَم را مى کاهد؛ غذا را مطبوع مى سازد؛ حسنات را دو چندان مى کند؛ به واسطه آن سنت انجام مى گیرد؛ فرشتگان بدین وسیله حضور مى یابند؛ لثه را تقویت مى کند؛ بر گذرگاه قرآن مى گذرد و نزد خداوند، هر دو رکعت نماز با مسواک، دوست داشتنى تر از هفتاد رکعت بى مسواک است.

- دندان هایی که صاف و زیبا هستند، در اثر جویدن غذا، آلوده می شوند و کم کم بوی دهان تغییر می یابد و ایجاد فساد در قوای دماغیه می نماید. وقتی که انسان مسواک نماید، فساد از بین می رود و دندان دوباره تمیز و پاکیزه می گردد.

• خلال کردن دندان ها موجب بهداشت دهان و سبب جلب روزى است.

• اگر برای مردم دشوار نبود، در هر نماز مسواک زدن را واجب می کردم.

• جبرئیل همواره مرا به مسواک زدن سفارش می‏کرد تا جایی که گمان کردم آن را واجب خواهد ساخت.

• به مسواک زدن امر شدم آن گونه که ترسیدم بر من فرض گردد.

• مسواک زدن، اقتضای فطرت انسان است.

• دندان های خود را خلال کنید (مثل نخ دندان)، زیرا خلال کردن جزء نظافت است و نظافت نشانه ایمان است و شخص با ایمان داخل بهشت می شود.

• یکی از حقوقی که مهمان به گردن میزبان دارد این است که میزبان برای او چوب خلال دندان را در وقت غذا خوردن آماده کند.

توجه اسلام به جزئیات بهداشتی تا این حد بوده که به ما اجازه نداده با هر چیزی خلال کنیم. در یک روایت آمده است که : خلال کردن با هر چیزی، موجب فقر است.

روش غذا خوردن پیامبر اسلام

حضرت هیچگاه تا حد سیر شدن غذا نمی خورد و پرخوری را سبب بیماری می دانست.

پیامبر هیچگاه در غذا نمی دمیدند (فوت نمی کردند) و صبر می کردند تا غذای داغ سرد شود و می فرمود: برکت در غذای سرد است.

البته منظور این است که پیامبر غذا را وقتی خیلی داغ بود نمی خوردند تا کمی ملایم و قابل خوردن شود، نه اینکه بعضی غذاها را که باید گرم خورده شود، آن را سرد کنند و بخورند.

10 نکته از بهداشت شخصی پیامبر اسلام

در اینجا به بخشی از بهداشت شخصی پیامبر اشاره می کنیم.

1- شستشوی بدن در اسلام از اهمیت زیادی برخوردار است و توجه به پاره ای مسائل که همراه نظافت و شستشوی بدن است مانند وضو و غسل و موارد آن که از سنت های موکد اسلام است می تواند بیانگراین اهمیت باشد. پیامبر اسلام حمام خصوصی داشت و کسی در حمام به او کمک می کرد. همچنین قبل از حمام رفتن چیزی میل می کرد و هنگام بیرون آمدن سر خود را با عمامه می بست و ایمنی از سردرد را از خواص آن بر می شمرد.

2- پیامبر اسلام موهای سرش را با سدر می شست و می فرمود کسی که سر خود را باسدر بشوید خداوند وسوسه شیطان را از او دور می کند و چنین کسی مرتکب معصیت نمی شود و هر کس معصیت نکند وارد بهشت می شود.

3- پیامبر اسلام می فرمود زدودن موهای زائد بدن مایه افزایش دید چشم و قوی شدن عضلات و مانع چروک و آلودگی بدن می شود.

4- رسول خدا فرمود: هر کس می خواهد از فقر در امان باشد و از درد چشم و پیسی و جنون ننالد، ناخن هایش را روز پنج شنبه هنگام عصر بگیرد و از انگشت کوچک دست چپ شروع نماید.

5- حضرت دهان، دست و صورت خود را می شست و آب را در دهان غرغره می کرد و هر وقت دست و صورت خود را می شست، با حوله ای مخصوص، صورتش را خشک می کرد و غیر از ایشان کسی به آن حوله دست نمی زد.

6- رسول خدا در شبانه روز سه بار مسواک می کرد : قبل از خواب، بعد از بیدار شدن از خواب و پیش از نماز صبح. آن حضرت با چوب اراک (درختی مخصوص) مسواک می کرد و جبرئیل او را به این کار سفارش کرده بود.

7- پیامبر به خلال کردن دندان ها بعد از غذا (مثل نخ دندان امروزی) اهمیت زیادی می داد و می فرمود: خلال کردن دندان ها موجب بهداشت دهان و سبب جلب روزى است.

8- در مورد بوی خوش بدن نقل شده که هزینه عطر رسول اکرم بیش از خوراک او بود. آن حضرت خود را با مشک خوشبو می کرد چندان که مشک بر فرق سرش برق می زد. آن حضرت آن قدر خوشبو بود که هر جا عبور می کرد تا سه روز بوی خوشش از آنجا به مشام می رسید.

9- رسول گرامی اسلام موهایش را شانه می کرد و هنگام شانه زدن می فرمود: شانه زدن "وبا" را از بین می برد. آن حضرت به دیگران نیز سفارش می کرد که موهایشان را مرتب کنند (کوتاه نگه دارند و شانه کنند).

10- حضرت علی (ع) فرموده اند: رسول خدا هر وقت در آینه می نگریست می فرمود: سپاس خدای را که خلقت مرا کامل و صورت مرا زیبا گردانید و در مقابل عیوب دیگران، مرا زینت بخشید.

امام صادق (ع) فرموده اند: پیامبر در آینه نگاه می کرد و موهای سرش را منظم می نمود و شانه می زد و گاهی در آب نگاه می کرد و موهایش را مرتب می کرد و این کار را برای بیرون رفتن از منزل انجام می داد.

حضرت می فرمود : خداوند دوست دارد که بنده اش چون به سوی برادرانش می رود، خود را برای آنها منظم کند و بیاراید و زیبا سازد.

منابع:

سیب سلامت (سایت کانون فرهنگی هنری والعادیات یزد)

 
از صبح تا شام، اين هشت عادت ساده را سرلوحه خود قرار دهيد تا زندگي بهتر و طولاني تري داشته باشيد. شايد دكتر اوز، پزشك معروف را بشناسيد كه برنامه تلويزيوني اش، روزانه بيش از ۵/۳ ميليون بيننده دارد.

 او مي گويد: «شما تازه در ۵۰ سالگي به شادترين روزهاي زندگي تان مي رسيد. زيرا تمام كارهايي را كه بايد، انجام داده ايد و ديگر نگراني خاصي نداريد. 

به همين دليل مي توانيد صرفاً از سعادت حضور در بازي زندگي لذت ببريد.» دكتر اوز اكنون ۵۲ سال دارد؛ بنابراين به خوبي از آنچه مي گويد آگاه است. 

براي او، حضور در بازي زندگي به اين معناست كه با شور و شوقي وصف ناشدني همچنان براي كمك به بهتر و طولاني تر زيستن آدم ها تمركز و فعاليت مي كند. او مي گويد: «ما در هيچ برهه اي از تاريخ از چنين فرصتي براي تندرستي برخوردار نبوده ايم. 

پيش بيني مي كنم كه اگر خوانندگان اين مطلب اراده كنند مي توانند به ۹۰ سالگي برسند و در عين حال احساس كنند تنها ۶۰ سال دارند. اين فقط و فقط به سبك زندگي آنها بستگي دارد.» عادات هشت گانه تندرستي را كه به عقيده دكتر اوز مهمترين عادات تندرستي هستند، بخوانيد.

۱. روز خود را با حركات كششي آغاز كنيد 

حركات كششي به مدت ۱۰ دقيقه هر روز صبح فوايد گوناگوني دارد، از جمله اين فوايد مي توان به كاهش خطر حمله قلبي، كاهش استرس و بهبود گردش خون اشاره كرد. شما به راحتي مي توانيد تاثير اين عادت را تنها ظرف مدت ۱۰ روز مشاهده كنيد.

 حركات كششي صبحگاهي مي تواند با يك آزمايش آغاز شود؛ اگر هنگامي كه پاهايتان در حالت كشيده قرار دارد نتوانيد با انگشتان دست شست پايتان را لمس كنيد، پس بدنتان بيش از حد خشك است. آن گاه بايد نخست ماهيچه هاي گردنتان را آزاد و راحت بگذاريد زيرا آنجا محل ذخيره تنش هاست.

 اگر در ميانه انجام تمرينات كششي احساس ناراحتي كرديد، نفس عميق بكشيد و ماهيچ هاي خود را شل كنيد.

۲. صبحانه را هرگز از قلم نيندازيد

سيستم بدن ما هر صبح منتظر وعده صبحانه است؛ بنابراين هنگامي كه صبحانه را حذف مي كنيد، بدنتان گيج مي شود و تصور مي كند قحطي آمده است.

 به همين دليل ميزان سوخت و ساز در بدن شما كاهش مي يابد و همين امر سبب مي شود در طول روز سخت تر بتوانيد كالري بسوزانيد. 

به علاوه، ممكن است در وعده ناهار مجبور شويد غذاي بيشتري بخوريد و كالري بيشتري جذب كنيد اما در عوض، يك صبحانه خوب و كامل كه حاوي فيبر باشد به شما كمك مي كند در طول روز ميان وعده هاي كمتري بخوريد. 

همچنين به شما اطمينان مي دهد از انرژي كافي برخورداريد و مي توانيد روي مسائل تمركز كنيد.

۳. هميشه سر وقت حاضر شويد

۵ دقيقه تاخير با آنكه اتفاق كم اهميت و كوچكي به نظر مي رسد اما سبب بروز استرس زيادي مي شود كه مي تواند التهاب هاي مزمن و فشارخون بالا را در پي آورد. 

با اين حساب بسياري از ما پرتنش هستيم اما اين وضعيت ناشي از ورطه هاي تنش زاي بيروني است كه البته ما با پاي خودمان به درون آنها مي رويم.

 طبيعتاً اين شرايط قابل تنظيم و تدبير است. 

اگر شما پنج دقيقه زودتر از موعد شروع كار در محل كار خود حاضر شويد، استرس نخواهيد داشت زيرا از همه پيشي گرفته ايد. 

در چنين حالتي ديگران را زماني كه وارد محل كار مي شوند خواهيد ديد، در حالي كه آنها نمي دانند شما چطور توانسته ايد زندگي خود را اين چنين سازماندهي كنيد.

 در واقع رمز جادويي غلبه بر چنين شرايط تنش زايي اين است كه «اگر پنج دقيقه جلو نباشيد، دير خواهيد كرد. زيرا هنگامي كه اتفاق غيرمنتظره اي رخ دهد، مسلماً وقت را از دست مي دهيد و به مشكل بر مي خوريد.»

۴. فعال و پرتحرك باشيد

سعي كنيد به جاي لم دادن روي كاناپه ۳۰ دقيقه فعاليت بدني انجام دهيد؛ براي مثال ظرف ها را بشوييد، كابينت هاي آشپزخانه را مرتب كنيد يا به همراه پخش يك موسيقي هيجان انگيز ورجه وورجه كنيد، بالا و پايين بپريد يا نرمش كنيد. 

اگر پشت ميز مي نشينيد و با كامپيوتر كار مي كنيد مي توانيد از يك توپ تعادلي براي انجام اين فعاليت جسماني كمك بگيريد. اينها همه مثال هايي از تحرك است. 

در اصل مهم نيست چه فعاليتي انجام مي دهيد و لازم هم نيست كه هنگام انجام اين فعاليت ها حتماً عرق كنيد. فقط فعاليت كنيد؛ همين و بس!

۵. با ديگران صميمي تر باشيد

هميشه به ياري ارتباط هاي اجتماعي است كه مي توانيم توفان استرس را پشت سر بگذاريم. اگر در زندگي روزمره از چنين موهبتي محروم باشيم. تقاص بسياري پس خواهيم داد. 

نتايج فقدان اين ارتباطات را در افزايش وزن، كاهش انرژي و تنزل شور زندگي مي بينيم. 

بسياري از ما با پرداختن به سرگرمي ها، فعاليت هاي شغلي يا وقايع گوناگون روزمره از صميميت مي گريزيم در حالي كه عميقاً در قلب خود مي دانيم اين كارها اهميت چنداني ندارند. 

پس به جاي چنين عادات غلطي، بكوشيد عادت جديدي را در خود تقويت كنيد كه شما را به ديگران مرتبط كند؛ مثلاً هر شب يك ايميل يا پيامك تشكر آميز براي فردي مثلاً يك معلم، يك همكار، يك دكتر، يك دوست يا همسرتان بفرستيد.

۶. از ورطه هولناك ساعت ۱۵ به سلامت عبور كنيد

مواد غذايي در شكم، يعني در اصل در روده كوچك، جذب مي شود و از آنجا به كبد مي رود. هنگامي كه ما بيش از نيازمان مي خوريم، مواد غذايي اضاي تبديل به چربي مي شوند كه به مدت طولاني در بدن ما، يعني در كبد و در پوششي به نام اومنتوم، در ناحيه شكم، ذخيره خواهد شد. 

بدترين ساعت روز براي خوردن، ساعت سه بعدازظهر است. زيرا ميزان انرژي بدن پايين است و بسياري از افراد سراغ ميان وعده هايي مي روند كه مملو از كالري هاي غير ضروري است. 

به اين مطلب اين نكته را نيز اضافه كنيد كه شكر درست به اندازه مواد مخدر بسيار قوي اعتيادآور است. توجه داشته باشيد كه نمك هم همين خاصيت را دارد اما به گرد پاي شكر نمي رسد. در اين زمينه شكر واقعاً قدرتمند است.

 به جاي ميان وعده هاي مضر، ميان وعده هاي سالم مانند تكه هاي هويج به همراه داشته باشيد. به اين ترتيب به جاي خوردن يك پاكت چيپس، به سمت چنين ميان وعده هاي سالمي دست دراز خواهيد كرد. اگر واقعاً ميل به خوردن غذاي خاصي داريد، تمرين كنيد تا اين ميل را در چنين شرايطي مهار كنيد. به خود بقبولانيد كه اولين لقمه بهترين لقمه است. 

دو، سه لقمه برداريد و روي آن يك ليوان بزرگ آب بنوشيد. اين كار طعم آن غذا را از دهان تان مي برد، وگرنه بايد تا ته ماجرا برويد و همچنان به خوردن ادامه دهيد.

۷. خود را درگير موضوعات بي اهميت نكنيد

ما گنجينه محدودي از توانايي تصميم گيري داريم و متاسفانه اين گنجينه را با بسياري از تصميم هايمان درباره مسائل جزئي به هدر مي دهيم؛ مثالي از اين مسائل جزيي اين سوال پيش پا افتاده است كه «براي صبحانه چي بخوريم؟» به جاي درگير شدن با خود، فقط چيزي پيدا كنيد و براي صبحانه بخوريد. به علاوه خود را از شر تكاليف ناتمام عذاب آور خلاص كنيد. 

شايد اين تكاليف در كل سال مثلاً فقط پنج بار اتفاق بيفتد.

 مطمئنم خوب مي دانيد درباره چه جور تكاليفي حرف مي زنم: برف پاك كن هايي كه بايد عوض شوند، لولاي درهاي منزل كه بايد روغن كاري شوند و از اين دست گرفتاري ها! به جاي فكر كردن بيش از حد به اين امور، فقط آنها را انجام دهيد و از ليست كارهاي خود حذف كنيد.

 اين كار احساس تسلط شما را بر امور افزايش مي دهد و از استرس شما مي كاهد.

۸. راس ساعت ۱۰ شب بخوابيد

خواب پديده محترمي است كه متاسفانه ما احترامش را نگه نمي داريم و اين ناديده انگاري در جامعه امروز ما تبديل به مشكل بزرگي شده است. 

بايد شب هنگام كه براي خواب آماده مي شويم زنگ ساعت خود را تنظيم كنيم و بهتر است اين كار را در ساعت ۱۰ شب انجام دهيم.

 اين زمان بهترين ساعت براي خواب است زيرا عموم افراد در جامعه ما ساعت ۶ صبح از خواب بيدار مي شوند. خوابيدن در ساعت ۱۰ شب به ما اين امكان را مي دهد كه نياز خود را به هشت ساعت خواب تامين كنيم. 

نداشتن ساعت مشخص و منظم براي خواب در شب مي تواند سبب خواب ناكافي شود. خود اين مسئله مي تواند شما را چاق كند، زيرا موجب افزايش ميزان هورموني مي شود كه شما را گرسنه مي كند؛ هورمون گرسنگي يا گريلين. اين هورمون درست مثل يك هيولاي گرسنه است.