بخوانیم و بیندیشیم

ماشاالله به این سه ماهی ها

محققان دانشگاه استنفورد آمریکا در سال ۱۹۲۶ دست به تحقیق جالبی زدند تا بفهمند که کدام ماه های سال، نابغه پرورتر است! مطالعات آماری این محققان نشان داد که نابغه های جهان، عمدتا در ماه های مارس (۱۰ اسفند تا ۱۱ فروردین) و آوریل (۱۱ فروردین تا ۱۰ اردیبهشت) به دنیا آمده اند و (درست در نقطه مقابل این دو ماه) کمتر نابغه ای را می شود پیدا کرد که در ماه های اوت (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور) و سپتامبر (۱۰ شهریور تا ۸ مهر) به دنیا آمده باشند. محققان دانشگاه استنفورد، طی همین تحقیق سعی کردند تا بهره هوشی افراد مشهوری را که بین سال های ۱۴۵۰ تا ۱۸۵۰ میلادی می زیسته اند، به روش های آکادمیک تخمین بزنند. این تحقیق هم به نتایجی جالبی منجر شد و هنوز هم هستند محققانی که سعی می کنند بهره هوشی مشاهیری را که از دنیا رفته اند، تخمین بزنند. البته هرچه باشد تخمین، تخمین است و نمی شود با قطعیت درباره اش صحبت کرد.

محاسبه بهره هوشی

سر فرانسیس گالتون دانشمند انگلیسی، یکی از نخستین کسانی بود که سعی کرد توانایی های ذهنی افراد را اندازه بگیرد و با هم مقایسه کند. او از مطالعاتش نتیجه گرفت که هوش آدم ها جنبه توارث دارد. بعدها آلفرد بینه و تئودور سیمون به سفارش آموزش و پرورش فرانسه، آزمون ویژه ای را برای دانش آموزان فرانسوی طراحی کردند. این آزمون، معلوم می کرد کدام یک از دانش آموزان می توانند بی هیچ مشکلی در مدارس معمولی تحصیل کنند و کدام دانش آموزان نیاز به تحصیل در مدارس استثنایی را دارند. همین آزمون بعد از مدتی به زبان انگلیسی ترجمه شد و در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت. لوییس ترمن، روان شناس سرشناس آمریکایی، تغییرات مختصری را در این آزمون وارد کرد تا برای بزرگسالان هم قابل استفاده شود. عبارت IQ (intelligence quotient) یا بهره هوشی نیز ابتکار او است. تا قبل از او، نتیجه تست هوش صرفا به یک شکل ساده (تعیین سن عقلی) بیان می شد، اما او بهره هوشی را از فرمول سن عقلی تقسیم بر سن واقعی ضرب در صد محاسبه کرد. یعنی اگر کودکی، هشت سال سن داشته باشد و تست هوش را با مهارت یک کودک ۱۲ ساله حل کند، بهره هوشی اش می شود ۱۵۰.

۱۵۰ = ۱۰۰ (۸ ۱۲)

و به همین ترتیب، بهره هوشی کودک ۱۲ساله ای که سوالات آزمون هوش را در سطح یک کودک ۸ ساله پاسخ بدهد، می شود ۶۶.

۶۶ = ۱۰۰ (۱۲ ۸)

این فرمول اگرچه برای مقایسه هوش کودکان مناسب است، اما برای بزرگسالان کارایی چندانی ندارد. چراکه هوش افراد در بزرگسالی ثابت باقی می ماند و دیگر کم و زیاد نمی شود. فکرش را بکنید که با استفاده از این فرمول، اگر یک فرد ۳۰ ساله، سوالات آزمون هوش را در سطح یک جوان ۲۰ ساله پاسخ بدهد، بهره هوشی اش می شود ۶۶ و به همین خاطر است که امروزه دیگر از فرمول آی کیو استفاده نمی شود. هرچند که هنوز هم به اشتباه و بر حسب عادت، نتیجه تست های هوش را با همین عنوان که آی کیو فلانی، فلان قدر است بیان می کنیم. امروزه نمره ای که شخص در آزمون استاندارد هوش کسب می کند، با دیگر همسالانش مقایسه می گردد و به طور قراردادی عدد ۱۰۰ به عنوان میانگین در نظر گرفته می شود.

هوش و سازگاری با محیط

ارایه یک تعریف جامع و مانع حتی برای ساده ترین مفاهیم هم کار چندان ساده ای نیست. «هوش» یکی از همان مفاهیم ساده ای است که هیچ تعریف واحدی که مورد قبول همگان باشد، برایش ارایه نشده است. در سال ۱۹۲۱، یک مجله معتبر آمریکایی از ۱۴ روان شناس و استاد دانشگاه درخواست کرد تا هوش را تعریف کنند. پاسخ هایی که به دفتر مجله رسید، ۱۴ پاسخ کاملا متفاوت بود؛ اما در بیشتر آن ها بر «توانایی آموختن از تجربیات و توانایی سازگاری با محیط» به عنوان یکی از شاخص های هوش تاکید شده بود. مجله دیگری نیز همان کار را در سال ۱۹۸۶ تکرار کرد و از ۲۵ کارشناس تقاضا کرد تا تعریف خودشان را از «هوش» ارایه کنند. باز هم، تعریف ها بسیار متفاوت از آب درآمد:

سازگاری با مشکلات و مسایل جدید در زندگی، توانایی تفکر انتزاعی، سازگاری با محیط، ظرفیت کسب اطلاعات جدید و آمیختن آن ها با اطلاعات قبلی، توانایی عمومی برخورداری از استقلال و خلاقیت فکری، توانایی به دست آوردن توانایی، درک روابط موجود بین پدیده های مختلف، توانایی قضاوت کردن، فهمیدن و استدلال کردن، استنتاج روابط، توانایی شناختی عمومی و ذاتی و . . .

اماعامه مردم تصویر و تصور متفاوتی از هوش دارند : عقل سلیم، زرنگی، توانایی حل مشکل، سر و زبان خوبی داشتن ، علاقه به یادگیری و …. به علاوه، خیلی از مردم توانایی های اجتماعی شان را هم به پای هوش می گذارند.اگرچه خیلی از کارشناسان، هوش را به صورت «آن چه با تست هوش مورد ارزیابی قرار می گیرد» تعریف می کنند، اما خیلی ها با این تعریف موافق نیستند و معتقدند که هوش، مجموعه ای از توانایی ها است که در فرهنگ شخص مورد نظر، توانایی محسوب می شود. اگر این تعریف را قبول کنیم، آن وقت تعریف هوش از فرهنگی به فرهنگ دیگر، متفاوت خواهد شد. مثلا در آمریکای شمالی، مهارت های گفتاری و ریاضی را به هوش ربط می دهند، اما در جزایر جنوب اقیانوس آرام، قدرت جهت یابی و مهارت های دریانوردی را به پای هوش می گذارند. بدین ترتیب، این افراد معتقدند که با یک تست هوش واحد نمی توان هوش نسبی افراد را در فرهنگ های مختلف، تعیین کرد و مورد مقایسه قرار داد.در سال های اخیر، این بحث زیاد مطرح شده که تست های استاندارد هوش، تنها بخشی از توانایی های انسان را مورد اندازه گیری قرار می دهند بنابراین فقط ابعاد خاصی از هوش را می سنجند.

بهره هوشی و انحراف معیار

آی کیو یا بهره هوشی، اوایل برای شناسایی افراد کم هوش و به خصوص دانش آموزان کندذهن به کار می رفت تا بشود آن ها را در گروه هایی که نیازبه آموزش های ویژه دارند، قرار داد. تست های آی کیوی امروزی فقط مختص کودکان نیست وشامل بزرگسالان هم می شود. در تست های جدید سعی بر این است که قدرت بالقوه مغز بدون در نظر گرفتن فرهنگ و دیگر عوامل محیطی، اندازه گیری شود.

اما برای تفسیر آی کیو، باید معنای اصطلاح آماری «انحراف معیار» را درک کرد. انحراف معیار، یک جور میانگین گرفتن از یک میانگین است که به آدم اجازه می دهد اطلاعات به دست آمده را تفسیر کند. وقتی می گوییم توزیع نرمال داده ها، یعنی اکثر نمونه هایمان در یک مجموعه نزدیک به اندازه میانگین است، در حالی که چند نمونه افراطی نیز داریم که خیلی از میانگین بالاتر یا پایین تر هستند.

فرض کنید که داریم مطلبی در مورد تغذیه می نویسیم و باید کالری مصرفی روزانه افراد را مورد نظر قرار بدهیم. مانند بسیاری دیگر از داده ها، اعداد مربوط به کالری دریافتی نمونه های تحت مطالعه نیز توزیع نرمال خواهند داشت. یعنی کالری دریافتی اکثر آدم ها نزدیک به هم و نزدیک به میانگین است و افراد اندکی، بسیار بیشتر یا کمتر از میانگین به دست آمده، کالری دریافت می کنند. خب، منطقی هم به نظر می رسد؛ چرا که آدم های کمی هستند که با تکه ای نان یا یکی دو قاشق برنج در روز، شکمشان را سیر می کنند یا برعکس، مثلا هشت وعده در روز غذا می خورند. بیشتر آدم ها در بین این دو گروه قرار می گیرند.

انحراف معیار، یک شاخص آماری است که به ما نشان می دهد نمونه های مختلف مورد مطالعه با چه تراکمی در مجاورت میانگین قرار دارند. وقتی نمونه ها خیلی خیلی به هم نزدیک باشند، می گوییم انحراف معیار کم است. وقتی نمونه ها از هم خیلی فاصله داشته باشند، می گوییم انحراف معیار نسبتا زیاد است.مثلا اگر داریم نتایج امتحانات پایان ترم مدارس مختلف را با هم مقایسه می کنیم، انحراف معیار مشخص می کند که پراکندگی آماری برای هر مدرسه چقدر خواهد بود.

فرض کنید بگوییم میانگین نمرات دانش آموزان مدرسه الف از مدرسه ب بیشتر است. وقتی آدم این را می شنود اولین استنباطی که می کند این است که بچه های مدرسه الف عموما باهوش ترند. اما انحراف معیار بالاتر در یکی از این دو مدرسه، به شما می گوید که تعداد دانش آموزانی که نمرات خیلی بالا یا خیلی پایین گرفته اند بیشتر از دیگری است. با پرسیدن چند پرسش آماری دیگر ممکن است این طور نتیجه بگیرید که میانگین مدرسه الف مخدوش است، زیرا تمام دانش آموزان بااستعداد منطقه در این مدرسه ثبت نام کرده اند. یا این که نمرات مدرسه ب دچار نقصان شده، زیرا تمام دانش آموزان یک مدرسه استثنایی به تازگی در آن ثبت نام کرده اند. بدین ترتیب انحراف معیار به ما کمک می کند تا از زاویه درست تری، اطلاعات به دست آمده را مورد تجزیه و تحلیل قرار بدهیم. برای همین است که تاکید می شود هنگام تفسیر نتایج آزمون های هوش، باید حتما انحراف معیار آزمون را مورد توجه قرار داد.

چطور نه بگوییم تا دیگران را ناراحت نکنیم؟ دانستن پاسخ این سوال به جرات مشکلات زیادی را از سر راه شما خواهد برداشت.

گاهی وقت ها خیلی از آدم ها چوب رودر بایستی شان را با دیگران می خورند، در صورتی که اگر از همان اول کار بتوانند« نه » بگویند خودشان و اطرافیانشان را از شر خیلی چیز ها راحت می کنند .این مسئله البته دربین جوان ها بیشتر دیده می شود. خیلی از جوان ها اگر نه گفتن را یاد بگیرند خیلی راحت می توانند به بسیاری از مسائل نه بگویند و خودشان را خلاص کنند .در این مطلب می توانید راه های نه گفتن را یاد بگیرید.

حتما برای شما هم پیش آمده که کسی از شما درخواستی کند و شما فقط و فقط به دلیل این که نمی توانید نه بگویید به او پاسخ مثبت بدهید. درست است که شما جوان هستید و توانمند، اما گاهی در «نه گفتن» ناتوان عمل می کنید. خوب تقصیری هم ندارید. نه گفتن هم مثل هر کار دیگر، راه و روش خاص خود را دارد.

قدرت نه نگفتن

«نه» قدرتمندترین و یکی از ضروری ترین کلمات در زبان امروز است که البته پتانسیل تخریبی بالایی هم دارد و برای بسیاری از مردم سخت ترین کلمه است. چرا که ما از نتیجه نه گفتن و از دست دادن ارتباط خود درهراسیم، پس دوست نداریم که نه بگوییم. نه گفتن مبارزه ای است بین علایق شخصی ما و تمایل به ادامه ارتباطاتمان.

آیا ما می توانیم نه بگوییم و هنوز ارتباطاتمان سر جای خود باشد؟ بله ما می توانیم نه بگوییم بدون این که احساس گناه کنیم یا نه گفتن ما باعث ایجاد دعوا و مشاجره شود.

اکثر ما یاد نگرفته ایم که «نه» را به صورت مثبت و موثر استفاده کنیم پس ترجیح می دهیم با بله گفتن در تله بیفتیم. همه ما در مواجهه با درخواست های دیگران یا با بی میلی بله می گوییم یا جواب را آماده می کنیم و درخواست کننده را با پاسخی تدافعی مورد حمله قرار می دهیم، به طوری که باعث خشم و عصبانیت می شود یا تلاش می کنیم تا از پاسخ دادن طفره برویم به امید این که قضیه تمام شود.

در واقع وفق دادن، حمله کردن و اجتناب ورزیدن 3 تله ای است که اکثر ما در آن گرفتار می شویم. بدون مهارت در نه گفتن، شما با کوهی از درخواست ها و تکالیف روبه رو خواهید بود و مرتبا سرتان شلوغ است و کیفیت کارتان افت می کند و همواره مشغول انجام کارهایی هستید که از آنها لذتی نمی برید. با نه گفتن ممکن است احساس کنید که دیگران ناراحت می شوند (البته ممکن است این طور شود) ، اما شما این پیغام را به آنها می دهید که وقت شما هم ارزشمند است، شما هم وظایف و اولویت های کاری دارید و در عین حال برای فرد درخواست کننده احترام قائل هستید، چرا که نمی خواهید مسوولیتی را بپذیرید، اما آن کار را نادرست انجام دهید. اما آیا باید به هر درخواستی پاسخ منفی داد؟ البته که نه. گاهی لازم است به درخواست ها پاسخ مثبت بدهیم، اما شما باید بدانید که واقعا قادر به انجام چه کاری هستید و علاقه دارید چه کنید. شما باید این احساس را درخود ایجاد کنید که اگر مایل به انجام کاری نیستید این توانایی را دارید که نه بگویید و خود را گرفتار آن نکنید. البته برای بسیاری از افراد، این کار ساده نیست.

چگونه نه بگوییم و بله بشنویم

راه هایی برای نه گفتن وجود دارد که هم مثبت است و هم سازنده و همچنین می تواند روابط شما را بهبود دهد. نه گفتن 3 مرحله دارد و فقط نیازمند قدری تمرین است.

در مرحله اول شما باید نه گفتن را با بله آغاز کنید. این بخش، فکر کردن در مورد دلیل شما برای نه گفتن است. اگر شما «نه» خود را با ارزش بیان کنید یا با «نه گفتن» بخواهید جنبه ای از زندگی خود را حفظ کنید، درخواست کننده احساس نخواهد کرد که «نه» شما عکس العملی در برابر اوست.

احتمالا برای شما هم اتفاق افتاده که درگذشته به خاطر قرضی که به دوستتان داده بودید، ارتباطتان کمتر شده است، به این خاطر که او تمایلی به برگرداندن پول شما نداشته است. پس برای ادامه دوستی های دیگرتان تصمیم می گیرید که همواره به این درخواست پاسخ منفی بدهید. بیان این دلیل در هنگام نه گفتن، اعتماد به نفس و جرات نه گفتن را در شما ایجاد می کند و نشان می دهد که شما هنوز در مورد ادامه دوستی با شخص مورد نظر مصر هستید.

قسمت دوم، «نه» مثبت است. در این مورد شما ممکن است بگویید «متاسفم، ولی من با خود قرار گذاشته ام که هرگز پولی به دوستم قرض ندهم، چون برای دوستی ارزش قائلم و نمی خواهم به خاطر قدری پول آن را از دست بدهم.» در این مثال شما «نه» را در مورد خود استفاده کرده اید نه در مورد دوست تان. سیاست شما این است که پول قرض ندهید. شما امید دارید که دوست تان برای این نظر شما احترام قائل شود.

پاسخ شما نکته مهم دیگری را هم در بردارد: احترام. این پاسخ، احترام به دوست تان است، به عنوان کسی که شما تمایل دارید ارتباط تان را با او حفظ کنید.

قسمت سوم، پیشنهاد است؛ ارائه پیشنهاد برای چگونگی انجام شدن درخواست طرف مقابل به رغم پاسخ منفی شماست. مثلا در مثال قرض دادن پول، اگرچه پاسخ شما منفی است، اما برای حفظ دوستی، شما ممکن است پاسختان را این گونه کامل کنید: «متاسفم من تصمیم گرفته ام هرگز پولی به دوستم قرض ندهم چون برای دوستی ارزش قائلم و نمی خواهم به خاطر قدری پول آن را از دست بدهم. اما امروز ناهار مهمان منی! چطوره؟»

دعوت از یک دوست برای ناهار، یک کار سخاوتمندانه و دوستانه است. دوست تان حتما از این که دوستی اش با شما آنقدر ارزش دارد که در موردش سخاوت به خرج می دهید، خوشحال می شود و احساس خوبی به او دست خواهد داد. شما هم احساس می کنید که دوستی، ارزشش را دارد.

پس وقتی درخواستی را از کسی شنیدید که تمایل به دادن پاسخ مثبت ندارید، ابتدا فکر کنید که از چه چیزی می خواهید حمایت کنید، سپس «نه» خود را با احترام و ارزشمدارانه بیان کنید و در نهایت یک راه حل جایگزین پیشنهاد دهید.

در اینجا چند روش که برای راحت شدن و نه گفتن وجود دارد، توضیح داده می شود. این روش ها می تواند به شما کمک کند تا زیر بارهر کاری نروید.

سعی کنید پاسخ مثبت دهید. شاید عجیب به نظر برسد اما برای کسانی که واقعا نمی توانند نه بگویند این بهترین روش است. شما اول پاسخ مثبت می دهید و سپس می توانید به دو صورت عمل کنید. یکی این که بگویید: «بله، البته من الان گرفتارم و سرم شلوغ است، آیا می توانی این کار را یکی دو ماه بعد از من بخواهی؛ چون اگر الان این کار را بپذیرم مطمئنا وقت کافی برای خوب انجام دادنش ندارم!»

در هر دو مورد شما درخواست کننده را ناامید نکرده اید اما کار خلاف میلتان را هم قبول نکرده اید!

تعهدات خود را بدانید. به منظور این که بدانید چه موقع باید نه بگویید ، لازم است که بدانید چه کارهایی دارید. شما باید لیستی از تمام کارهایی را که باید انجام دهید داشته باشید. هر گاه به این لیست نگاه کنید خواهید فهمید که می توانید تعهد جدید را قبول کنید یا نه.

برای وقت خود ارزش قائل شوید. دلیل این که بسیاری از افراد نمی توانند نه بگویند به این خاطر است که احساس می کنند وقتشان به اندازه وقت دیگران ارزش ندارد. یاد بگیرید که برای وقت خود ارزش قائل باشید و بدانید که شما زمان محدودی در اختیار دارید و در آن زمان محدود می توانید کارهای مفیدی انجام دهید و یاد بگیرید که به دیگران هم نشان دهید که وقتتان ارزشمند است و هر کاری را قبول نمی کنید.

مودب اما قاطع باشید. اشتباهی که اکثر افراد انجام می دهند این است که قاطع نیستند. آنها ممکن است نه بگویند، اما در عمل نشان می دهند که دودل هستند و تردید دارند. اگر شما این گونه باشید فرد مقابل به قدری اصرار می کند تا پاسخ مثبت از شما بشنود. باید اگر واقعا منظورتان نه است، نشان بدهید که قاطع هستید و نظرتان عوض نمی شود. البته این کار را باید با ادب کامل انجام دهید.

گاهی اوقات هم که حدس می زنید بزودی شخص مقابل درخواستی را از شما خواهد کرد که وقت انجام آن را ندارید می توانید قبل از درخواست او، اظهار کنید که سرتان شلوغ است . پس شخص مقابل احتمالا به خود اجازه درخواست جدید نمی دهد.

به طرف مقابل نشان دهید که دوست دارید درخواستش را اجرا کنید اما به دلیل کمبود وقت نمی توانید.

هرگز نگویید که متاسف هستید چرا که اگر عذرخواهی کنید نشان می دهد که نه گفتن شما کار غلطی بوده و شما حق نداشته اید نه بگویید.

ماشاالله به این سه ماهی ها

محاسبه بهره هوشی

هوش و سازگاری با محیط

بهره هوشی و انحراف معیار

چطور نه بگوییم و بله بشنویم؟ قدرت نه گفتن را با چه تکنیک هایی می توانیم در خودمان تقویت کنیم؟ یاد بگیرید چطور به راحتی نه بگویید و به راحتی زیر هر کاری نروید.

چگونه نه بگوییم و بله بشنویم